Haftanın Girişimcisi: Tim Cook

Apple’ın ikinci adamı Tim Cook'un kariyerine yakından bakıyoruz.

abd ilk trilyonluk şirket apple ceo
Simge Gümen

Yazar

Simge Gümen

Tim Cook, Amerika’nın küçük bir kasabasında doğdu. Şimdiyse dünyanın en popüler teknoloji şirketlerinden birinin CEO’su. Onu başarıya ulaştıran faktörüler nelerdi? Çok mu zekiydi yoksa hedefleri mi vardı? Nasıl başardığına gelin birlikte bakalım.

Erken Dönem: Alabama

ABD’nin güneydoğusunda bulunan Alabama eyaletinin küçükçe bir kasabası Robertsdale’de meraklı gözlerini dünyaya açtı. Tam ismi Timothy Donald Cook’tur. Babası, ortanca çocuğuyla adaş olmayı istemiş olsa gerek ki kendi ismi de Donald. Baba Donald, tersanede işçilik yapıyordu. Anne Geraldine ise ev hanımıydı. 

Cook, Robertsdale Lisesi’ne gitti ve sınıfının ikincisi olarak mezun oldu. Kasabanın heyecanlı gençlerinden biriydi. Lise öğretmenleri onu hoş, güvenilir ve vicdanlı olarak tanımlar. Pratik zekası o zamanlardan beri takdir görüp öne çıkmasını sağlar. Okul yıllığına bakıldığında defter tutma ve reklam tedariklerinden sorumlu olduğu görülüyor. 

Girişimcilerimiz genellikle liseden sonra eyalet dışına çıkarlarsa da Tim onlardan değil. 1982 yılında Alabama’daki Auburn Üniversitesi’nden mezun oldu ve Duke Üniversitesi’nde İşletme Yüksek Lisans Programını tamamladı. Auburn Üniversitesi’nde okumak onun hayaliydi ve hala üniversitesini özlemle ve güzel hatıralarla anar. Cook, zeki ve yaptığı işten zevk alan bir gençti. Yüksek öğrenim döneminde Fuqua Scholar unvanı ile ödüllendirildi. Bu unvan, sadece işletme okulların %10’una verilen bir onurdur. 

Mezuniyet: Kariyerin İlk Adımları

Tim, yüksek lisansı tamamladıktan sonra iş hayatına atılmak için girişimlerde bulundu. Bilgisayar donanım şirketi IBM’de işe başladı. Buradaki 12 yıllık kariyerinde direktörlüğe ve yöneticiliğe kadar yükseldi.

1994’te yeni bir sayfa açarak Intelligent Electronics’te bayi bölümünün baş işletme sorumlusu oldu. 3 yıl sonra ise Compaq Computer’a malzemelerden sorumlu başkan yardımcı olarak geçiş yaptı. Diğer çalışmalarına nispeten burada çok kısa kaldı. 6 ayın ardından Apple’daki pozisyonu için ayrıldı. 

Kırılma Noktası: Apple

Tim, 2010’da Aurburn Üniversitesi’nin mezuniyet törenine katıldı. Yaptığı konuşmada, hayatındaki en önemli kararın Apple’a katılmak olduğunu söyledi. O sırada şirketteki 12. yılıydı: “Hayatımda şimdiye kadarki en önemli keşfim, tek bir kararın sonucuydu: Apple’a katılma kararım.” 

kırılma noktası apple

Bu karar elbette hiç kolay olmamıştı. Yukarıda bahsettiğimiz gibi birçok iş değiştiren başrolümüzün uzun yıllara dayanan tecrübesi vardı. Apple’ın 1998’teki durumu ise ona gayet kasvetli görünmüştü. Tim gibi yazılım sektöründekiler gerekse Apple’ın bizzat içindekiler şirketin geleceğine dair umutsuzdu. Çünkü Mac’ler üretilmesine rağmen şirket yıllardır satışlarda kaybediyordu. Bu da onun yok olma eşiğinde olduğunu düşündürüyordu. 

Cook, Apple’ başkan yardımcısı olarak geldi. Bu andan sonra işler oldukça hızlı bir şekilde değişti. Önceki mali yılın 1 milyar dolarlık net zararı örtülmüş hatta kar raporu çıkarılmaya başlanmıştı. Bu gelişmeler Tim Cook’un başkan yardımcılığından işletme müdürlüğüne yükselmesine sebep oldu. Ünlü Macintosh bilgisayar bölümünün yönetimini ve bayi/tedarikçi ilişkilerini yönetti. 

Steve Jobs’ın Ardından: CEO

Tim Cook, 2011 yılında Apple’ın CEO’luğuna seçildi. Uzun yıllardır kanserle mücadele eden eski CEO Steve Jobs ise aynı yılın ekim ayında vefat etti. Kasım ayında ise Tim, Forbes dergisinin “Dünyanın En Güçlü İnsanları” listesinde gösterildi. Cook, CEO olarak hizmet etmenin yanı sıra, şirketin yönetim kurulunda da yer almaktadır.  The New York Times’ın Nisan 2012 tarihli bir makalesine göre, Cook 2012’de halka açık büyük şirketler arasında en yüksek maaşlı CEO’ydu. 

2014 yılında şirketin en büyük satın alımına imza attı. Beats Music ve Beats Electronics’i 3 milyar dolara Apple’a kattı. Anlaşmanın bir parçası olarak, Beats’in kurucu ortakları Dr. Dre ve Jimmy Iovine, yönetici rollerinde Apple’a katıldı. Bu yeni katılımı çalışanlarına bir mektupla duyuran Cook, şunları yazmıştı: “Bu öğleden sonra, Apple’ın ürün yelpazemizi tamamlayan ve gelecekte Apple ekosistemini genişletmeye yardımcı olacak hızla büyüyen iki işletme olan Beats Music ve Beats Electronics’i satın aldığını duyurduk. Şirketlerimizi bir araya getirmek, müşterilerimizin seveceği muhteşem gelişmelerin yolunu açıyor.”

Kendi saltanatı  altındaki ilk yeni ürün ise 2015 yılında piyasaya sürülen Apple Watch oldu. Aynı yıl, yeğeninin üniversite eğitimi için ödeme yaptıktan sonra, servetinin geri kalanını hayırsever projelere bağışlayacağını duyurdu. 2017 ilkbaharında ise yüz tanıma sistemi için teknoloji dünyasında ses getiren iPhone X’i tanıttı. 2018’de Apple, 1 trilyon dolarlık değere ulaşan ilk halka açık Amerikan şirketi oldu. Tim, CEO görevine geldikten sonraki gelişmeler şirketin 3 yılda benzerlerinin ⅔’sinden daha iyi performans gösterdi.  Onun yönetime getirdiği en büyük yenilik şeffaflık politikasında ve ekip çalışması bağlamında oldu. 

Tim’e Yakından Bakış

Başarılı iş insanı Tim’in çocuğu veya eşi yok. Kendisi 2014 yılında Bloomberg Businessweek’e verdiği röportajda eşcinsel olduğunu doğrulamıştı: “Öyleyse açık konuşayım: Eşcinsel olduğum için gurur duyuyorum ve eşcinsel olmayı Tanrı’nın bana verdiği en büyük armağanlar arasında görüyorum.”

Cook, ünlü ABD’li aktivist Martin Luther King’in, “Hayatın en ısrarcı ve acil sorusu şudur: ‘Başkaları için ne yapıyorsun?’”dan çok etkilendiğini söyler. Cinsel yönelimini kamuoyuna açıklamanın da insan hakları ve herkes için eşitlik konularında önemli bir adım olduğunu düşünüyor. Bununla birlikte kendini bir aktivist olarak görmediğini de her zaman belirtiyor. Bir yazısında amacını şu sözlerle ifade etti: “Kendimi bir aktivist olarak görmüyorum, ancak başkalarının fedakarlığından ne kadar yararlandığımı anlıyorum. Dolayısıyla, Apple’ın CEO’sunun eşcinsel olduğunu duymak, kim olduğu konusunda uzlaşmaya çalışan birine yardım edebiliyorsa ya da kendini yalnız hissedenleri rahatlatabiliyorsa ya da insanlara eşitlik konusunda ısrar etmeleri için ilham verebiliyorsa, bu takasa değer.” 

Kendisiyle ilgili yayılan şehir efsanelerine göre hafta sonları iş arkadaşlarını arar ve bir sonraki haftanın planını yapmak istermiş. İnatçılığıyla nam salan Cook’un işindeki başarısının önemli bir sebebi de bu. Ailesine, özellikle annesine çok düşkün olduğu da söylenenler arasında. Teknoloji devi milyonerin anne babası, bilgisayar kullanmayı bilmiyor.

2019 Ekiminde, Pekin’deki Tsinghua Üniversitesi’nin ekonomi bölümünde danışman kurulu başkanlığına geldi.

E YANİ?
Sadece Amerika’nın değil dünyanın en çok kullanılan telefon ve bilgisayarlarını üreten Apple’ın CEO’su. Hikayesinine “ikinci adam” yakıştırmasıyla başlamamıza rağmen Jobs’ın gölgesinde kaldığını söylemek ona haksızlık etmek olur. Ekibe ilk katıldığında istediği birçok saygın şirkette yıllarca ve güvenli bir konumda çalışabilecek tecrübelerle dolu bir öz geçmişi vardı. Hayattaki kırılma noktalarında yaptığımız seçimler bizi bugün olduğumuz kişiye dönüştürür. Ezberden söylendiğinde havada kalan ve önemsenmeyen bu yorum Cook’un hayat hikayesini okuduktan sonra anlamlı hale gelir. Kendisi de kariyerindeki en önemli kararın Apple’ı tercih etmesi olduğunu kabul eder. Onu diğerlerinden ayıran ve geride kalmasını engelleyen özelliği kesinlikle iş bitiriciliği ve pratikliği. Hedefleriniz olduğu sürece odaklandığınız işe yaratıcılığınızı katıp kendinizi öne çıkarabilirsiniz.
YORUMLAR