Cumhurbaşkanlığı’nın Yeni Teknoloji Girişimi GAFAM Nedir?

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi; Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft gibi dev şirketlerin benzerlerinin Türkiye’de de geliştirileceğini açıkladı.

Simge Gümen

Yazar

Simge Gümen

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanı Ali Taha Koç, TRT Akademi Dergisi ile yaptığı röportajda dünya devi teknoloji şirketlerinin benzerlerinin Türkiye’de de hayata geçirilmesini amaçladıklarını  açıkladı: Sayın Cumhurbaşkanımız her zaman diyor ya, ‘Dünya beşten büyüktür’ diye, ben de dijital anlamda onun bir benzerini söylüyorum: Dünya GAFAM’dan büyüktür. GAFAM, yani Google, Apple, Facebook, Amazon, Microsoft. Akılda kalması kolay olduğu için böyle kodluyorum. Dünya bunlardan büyüktür.

Google, bizim bütün arama sistemlerimizi biliyor. Apple hem bilgisayarımızı hem telefonumuzu biliyor. Biyometrik verilerimizin dışında parmak izlerimizi de aldı. Facebook, kimi sevip sevmediğimizi, ne yiyip ne içtiğimizi bile biliyor. Amazon, nasıl alışveriş yaptığımızı, hangi filmleri izlediğimizi neyi sevip sevmediğimizi biliyor. Microsoft, kullandığımız bütün işletim sistemlerimizin bilgisine sahip. 2018 yılında Github ile Linkedin’i de aldılar. Dünyadaki yetenek havuzuna da sahip Yani insanların yeteneklerinin farkındalar.

Bu şirketler bu kadar büyük bir veriye sahip durumdayken sizin özgürlük ve demokrasiden bahsetmeniz biraz zor. Çünkü bu beş firma sizinle alakalı birçok devletin bildiği bilgiden daha fazlasını biliyor. Eğer bu firmalar ellerindeki bütün verileri birbirleriyle paylaşsalar hâlimiz harap olur. Bu anlamda bakıldığında veri güvenliği bizim sınırlarımızın güvenliği kadar önemli ve önceliklidir. Kullanıcı verisinin özellikle şu anda egemen konuma gelen sosyal medya platformlarının arz ettiği tehlikeyi görmezden gelemeyiz. Çünkü kullanıcı verilerinin manipüle edilip adeta bir silah gibi kullanılması çağımızın en büyük tehditlerinden biridir.

Dünya GAFAM Şirketlerinden Büyük Mü?

GAFAM olarak kısaltılan şirketleri sıralayalım: Google, Amazon, Facebook, Apple ve Microsoft. Hepsi ABD merkezli olan bu şirketlerin muadilleri Güney Kore, Hindistan, Çin gibi ülkelerde oluşturulsa da çoğu girişim yerel bazda kaldı. Bakalım GAFAM şirketlerinin güncel değerleri ne kadar? 

Apple’ın şirket değeri 2 trilyon 36 milyar dolar, Microsoft’un 1 trilyon 753 milyar dolar, Amazon’un 1 trilyon 557 milyar dolar, Google’ın sahibi Alphabet’in güncel değeri, 1 trilyon 368 milyar dolar, Facebook’un değeri ise 734 milyar dolar. Bildiğiniz gibi Facebook, Instagram ve WhatsApp’ın da sahibi.  Bu verilere göre GAFAM şirketlerinin toplam değeri 7 trilyon 448 milyar doları buluyor. Bu değeri, Türk lirasına çevirdiğimizde okuyabileceğimizi pek sanmıyorum. 

Şirketlerin piyasa değerlerini sıraladık. Şimdi de 2020 yılındaki kârlarına bakalım. Geçtiğimiz yıl Apple, 57.4 milyar dolar kâr ederken Microsoft; 44.3 milyar, Amazon; 21.3 milyar, Google; 40,3 milyar ve Facebook; 29.1 milyar dolar gelir elde etti. Topladığımızda 192 milyar doları aştığını göreceğiz. Twitter kullanıcıları, Ali Taha Koç’un açıkladığı hedefleri Türkiye için uzak hayaller olarak gördüklerini yaptıkları paylaşımlarla ifade ettiler. 

GAFAM şirketleri, kuruluş aşamasında devlet desteği almayan özel girişimlerdir. Kurucuları da şu anda dünyanın en zengin insanları listesinin kadim elemanları. Dolayısıyla dünyanın bu şirketlerden büyük olduğunu söylemek fazla iddialı gibi görünüyor. Bulundukları yer o kadar sağlam ki şirketlerinin dinamizmine verdikleri önemle uzun süre daha böyle olacakları düşünülüyor. Sektöre olan hakimiyetlerinin rekabeti önlediği iddiaları çok defa kapılarını çalsa da adımlarını hep daha ileriye atmaya kararlılar. Dünyadaki teknolojik ilerleyişin çok büyük bir kısmını GAFAM’ın mutfaklarından takip ediyoruz.

GAFAM Bünyesindeki Diğer Şirketler

Alphabet çatısı altındaki Google, şu anda arama motoru pazarının %90’ından fazlasını elinde tutuyor. Ayrıca iki büyük mobil işletim sisteminden biri olan Android’in de sahibi. Dolayısıyla telefon sektörü ile de organik bir bağ kurmuş durumda. Bunun yanı sıra en bilindik alt gruplarından birisi de şu anda dijitalin en büyük isimlerinden olan YouTube. İnsanların bireyselleşmesini izleyen bu yalnızlık çağında en yakın arkadaşlardan biri haline gelen YouTube, dijital pazara açılmak isteyen girişimcilere sağladığı kolaylıklar ve aracısız iletişim sayesinde tahtından edilemez gibi duruyor. GAFAM’IN ilk şirketi olan Google’ın bağlı olduğu Alphabet’in en bilinen alt üyelerinden bahsettik. Toplamda 26’dan fazla alt üyesi olduğunu söyleyerek ikinci şirketimiz Amazon’a geçelim.

Jeff Bezos‘un Amazon‘u bugün e-ticaret sektörünün kadim üyelerinin başında geliyor. Birçok suçlamaya maruz kalsa da Twitch, akıllı asistan Alexa, Kindle, IMDb ve Amazon Prime gibi yan ürünlerle dijitalin her alanında ilk tercihlerden biri konumunda. Televizyondan, sosyal medyaya ve hatta seyahate kadar 40’tan fazla yan kuruluşa sahip. Ayrıca Airbnb, Twitter, Business Insider gibi ünlü girişimlerin de belirli dönemlerdeki yatırımcılarından biridir.

Facebook, sosyal medya sektörünün ve dijital pazarlamanın kurucu şirketlerinden birisi olduğu ve bünyesine Instagram gibi güçlü bir rakibini ve popüler çevrim içi mesajlaşma uygulaması WhatsApp’ı da kattığı için kendi yarattığı pazarın sahibi gibi görünüyor. Firma sosyal medyadaki gelişmelere yön vermekle birlikte giyilebilir teknolojiye de el atmaya başladı. Bu gibi şirketleri ayakta tutan ve GAFAM olarak beş büyükler içinde sayılmalarını sağlayan sebeplerin başında iç dinamizm geliyor. 

Apple, elektronik sektörünün neredeyse her alanında faaliyetlerini sürdürmeye çalışıyor. iOS işletim sistemini özelleştiren Apple, kendi ürünleriyle marka haline gelmiş durumda. Şirketin en ünlü ürünleri iPhone, iPod, iPad ve Macbook serileri ile vazgeçilmezler arasında gibi görünüyor. Ürünlerinin kaliteleri ve teknolojik yeni adımlarının yanı sıra popüler kültürün bir üyesi haline gelmesi sebebiyle de tüketim toplumunun ebedi bir parçası olarak kalmakta ısrarcı.

Son olarak Microsoft, masaüstü işletim sistemi pazarının %76,56’sına sahip. Bu iddialı verinin ardından devam etmek gerekli mi bilemiyorum. Bill Gates’in girişimi, 1975 gibi çok eski bir yıla tarihleniyor. Dolayısıyla bugün elimizin altında olan teknoloji pazarının da ucundan köşesinde hem tutmuş hem de bugünlere getirmiştir. İşletim sisteminin yanı sıra Office paketi, Bing adlı arama motoru, Explorer gibi web tarayıcıları ve bünyesine kattığı LinkedIn gibi şirketlerle yine karşı durulması güç şirketlerden biri.

YORUMLAR