Rekabet Karşısında Ayakta Kalmak: Mavi Okyanus Stratejisi Nedir?

Birçok şirket, zamanlarının ve kaynaklarının çoğunu pazar konumu için rekabet ederek harcar. Peki ya tüm enerjimizi rekabete harcamak yerine rekabetsiz yeni pazarlar aramaktan endişe edersek? Mavi okyanus stratejisi ile rekabetten sıyrılmayı deneyin!

mavi okyanus stratejisi önemi
Simge Gümen

Yazar

Simge Gümen

Dijital çağın yeni trendi kendi girişimine yatırım yapıp geleceğini kurmak, desek yanlış olmaz. Her saniye yeni girişimler resmiyet kazanıyor ve birçoğu aynı sektöre ve hedef kitleye hizmet ediyor. Dolayısıyla rekabet, hiç olmadığı kadar canlı. 

Bu yolda adım atan diğer girişimcilerin ve firmaların hatalarını tekrarlamamak ve bunun için temel ilkelerini ve nüanslarını anlamak önemlidir. Yazımızda rekabet karşısında ayakta kalmanızı sağlayacak mavi okyanus stratejisini anlatıyoruz! 

Mavi Okyanus Stratejisi Nedir?

Mavi okyanus stratejisi, 2005 yılında Kim Chan ve Rene Mauborn’un aynı adlı kitabı ile konuşulmaya başladı. Öyle ses getirdi ki Amerika Birleşik Devletleri’nde bu stratejinin çeşitli endüstrilerde uygulanmasının etkinliğini inceleyen bir Mavi Okyanus Strateji Enstitüsü var. Türkiye, bu konuda henüz o kadar gelişmiş değil. Şirketler, rekabete girmeyi tercih ediyor. 

Mavi okyanus stratejisi, marka geliştirmeye farklı bir yaklaşım sunar: Şirket, müşterisi olmayanları analiz eder ve onların ihtiyaçlarına yönelik tatmin edici hizmetler üretip yeni bir kitle kazanmaya yardımcı olacak fikirler bulur. Yani hiçbir rakibi olmayan yeni bir pazar! Örneğin Kanada merkezli girişim, Cirque du Soleil; sirk performansını çocuklara muhteşem gösteriler sunma fikrindense yetişkinlere odaklandı. Böylece kendisine yeni ve nispeten rakipsiz bir kitle yarattı. 

Konseptin yaratıcıları, potansiyel müşterilerin dikkatini ürünlerine çekmek için sürekli olarak rakiplerle savaşan standart pozisyonun aksine, iş geliştirmeye yaratıcı bir yaklaşıma kendini adar. Burada ürünün benzer olması gerekmez, o sadece parçalardan biridir. 

Mavi okyanus stratejisine göre, bir işletme iki temel üzerine kuruluysa başarılı olmaya mahkumdur: 

Yenilik: Ürün geliştirmeye tamamen yeni bir yaklaşım, onu yaratma ve uygulama yolları. Tüketici, girişimin yenilikçiliğini takdir etmelidir. Geleneksel pazarda ise yenilikçilik değil ürünün faydası ön plandadır.  

Azaltılmış maliyetler: Yenilikçi bir iş geliştirme maliyetlerinin, standart yollarla üretim ve tanıtım maliyetlerinden çok daha düşük olması gerektiği varsayılmaktadır. Bunun nedeni, geleneksel olmayan bir işletmenin büyük yatırımlara ve çok sayıda çalışana ihtiyaç duymaması, böylece maliyetlerin düşmesidir.  İstatistiklere göre, şirketlerin %86’sı, kârın yalnızca %39’unu alarak kızıl okyanus içindeki etkilerini genişletiyor. Oyuncuların kalan %14’ü mavi okyanuslarda hareket ederek ve kârın %61’ini alıyor.

İş Dünyasında “Okyanus Türleri”

Tahmin edildiği gibi, okyanuslar “pazar”ları temsile diyor. Mavi okyanusa ek olarak bir de kırmızı okyanus mevcut. 

Mavi okyanus; tamamen veya nispeten rekabetten uzak alandır. Örneğin, bir şirketin gelişebileceği ve rahat hissedebileceği az gelişmiş veya hala var olmayan endüstriler. Bir öncü olarak yeni fırsatların, tüketici talebinin ve ekstra kârın yeri tam olarak burası. 

Kırmızı okyanus; her yeni şirketin bir satıcı olduğu, yüksek rekabet ortamı içindeki “olumsuz” pazarı temsil eder. Burada ürün piyasada gerçekten talep görür ancak satıcıların sayısı çok fazladır. Bu sebeple sürekli olarak rakiplerden ayrılmak için çaba sarf etmeniz gerekir.

Genel olarak, bu kavramlar oldukça keyfidir ve dünya pazarının şirketlerin okyanus sakinlerine ev sahipliği yapan büyük bir su kütlesi gibi olduğu fikrinin örneği olarak oluşturulmuştur. 

Mavi Okyanus Stratejisi Nasıl Oluşturulur?

Başlarken şunu söylemekte fayda var, mavi okyanus stratejisi tamamen benzersiz ve daha önce hiç var olmamış bir ürün veya hizmetin yaratılması anlamına gelmez. Gerçek şu ki, mavi okyanus kırmızı olanın içinde mükemmel bir şekilde var. Yalnızca şu anki gidişatta radikal bir dönüşüm yaşanıyor. 

Mavi okyanus stratejisi, değer inovasyonu üzerine inşa edilmiştir. Alışılmışın dışına çıktığı yansa “değer” kavramına yaklaşımı değiştirmesidir. İş hayatında, her zaman seçimler yapmaya odaklanırız: Ya ürünün değeri yükselmeli ya da üretim maliyeti düşürülmeli, gibi. Mavi okyanus stratejisi, yenilikçi ürünün büyük yatırımlar gerektirmediğini, dolayısıyla bu seçimi yapmaya gerek olmadığını varsayıyor. Ancak aynı zamanda üretici için iyi bir fiyata satılmasını da önceliyor. 

1- Stratejik Tuval

Stratejik tuval, işin içinde geliştiği endüstrinin modelidir. Kilit aracımız da tam olarak budur. Size iş geliştirme planınızı rakiplerinizin stratejileri ile karşılaştırma fırsatı sunar. 

Bir endüstri modeli yaratmak için ürününüz ve rakipleriniz için ortak olacak olan temel özelliklerini tanımlamanız gerekir. Bu noktalar grafik üzerinde yatay ekseni boyunca not edilmelidir. Yiyecekleri örnek alırsak tat, fiyat, üreticinin yetkisi vb. parametreler kullanılabilir. 

Bir sonraki adım olarak malların üretim ve satış maliyetlerinin ne olduğunu analiz edip kendi teklifinizi oluşturmalısınız. Ürün çeşitliliği, maliyetleri oranında büyük veya küçük olabilir. Bunları grafiğin dikey ekseninde işaretlemelisiniz. Çeşit çoksa grafikteki işaret de yüksek olacaktır. 

Son olarak tüm noktaları birleştirerek bir eğri çizmeniz gerekiyor. Elinizdeki şema, “değer eğrisi” olarak adlandırılacak ve markanın gelişim stratejisini gösterecek. Kızıl okyanusta faaliyet gösteren şirketler için değer eğrileri hemen hemen aynı olacaktır; hatta aynı olabilirler. Mavi okyanus şirketleri ise benzersiz grafiklere sahip. Buna göre, mavi okyanusu hedefleyen bir şirketin amacı, söz konusu sektördeki şirketlerle örtüşmeyen bir takvim oluşturmaktır. Bunun nasıl başarılabileceğini anlamak önemlidir. 

2- Dört Eylem Modeli

Pazar durumu, rakiplerin sayısı ve malların maliyeti analiz edildikten sonra 4 önemli soruya cevap verilmeli: 

  • Endüstri standardı olan belirli rekabet faktörlerinden vazgeçmek mümkün mü? Örneğin fast food restoranlarında garsonlar ortadan kaybolabilir. 
  • Değişmez normlar olan standartlarla ilgili olarak hangi rekabet faktörleri en aza indirilebilir? Örneğin, Avustralya Casella Şaraplarında olduğu gibi: şarabın kalitesi düşmedi, ancak tat, eskitme ve çeşitler gibi nüanslar değişti.
  • Mevcut standartlara göre hangi rekabet faktörleri geliştirilebilir? Örneğin, iTunes pazara girdiğinde Apple; müzik ürünlerinin ses kalitesini iyileştirmek, aralığı genişletmek ve daha fazlası için çalıştı. 
  • Hangi faktörleri sıfırdan yaratabilirsiniz? NetJets’in kurumsal müşterilerini uçağın kısmi mülkiyeti olarak işe katılmaya davet ettiğini varsayalım. Bu, zamandan ve paradan tasarruf etmeyi mümkün kıldı: Müşterilerin düzenli uçuşlar yapmasına ve kendi uçaklarının bakımı için çok para harcamasına gerek yoktu.

Mavi Okyanus İlkeleri!

Mavi okyanus stratejisi sadece belirli eylemleri tanımlayan bir terim değil, belirli bir felsefe, bir dizi varsayıma dayanan ilkeleri var. Bu ilkeleri işinize uygulamak için her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilmeniz gerekir. Size yardımcı olacağız:

  1. Rekabet esas değildir. Bu nedenle, üstesinden gelmek için zaman ve çaba harcamanıza gerek yoktur. Kaynaklar, alıcı için değer yaratmak için harcanmalıdır;
  2. Sektörün yapısı etkilenebilir. Bu nedenle sınırlarını genişletmek veya temelinde yeni bir endüstri oluşturmak gerekir; 
  3. Mavi okyanusların sayısı sınırsızdır. Ve sürekli olarak yaratılabilirler, yeni ürünler veya eski ürünlerin yeni özelliklerini oluştururlar;
  4. Mavi okyanus yaratımı kaotik değildir. Aylar sürebilen adım adım bir strateji oluşturma modelinin uygulanmasına dayanır;
  5. Paralel geliştirme ve uygulama. Stratejinin geliştirilmesi ve uygulanması sırayla değil paralel olarak gerçekleştirilir. 

Bir fikrin mavi okyanus stratejisine ne kadar yakın olduğunu belirlemek için birkaç sorunun yanıtlanması gerekir:

  1. Ürününüzün mutlak müşteri değeri var mı?
  2. Ürünün fiyatı yeterli mi, kitleye sunuluyor mu?
  3. İşletme maliyetleri potansiyel kârları kapsıyor mu?
  4. Projenin uygulanmasını engelleyen herhangi bir zorluk var mı?

Girişim planınız tüm soruların yanıtına evet diyebiliyorsanız uygulanabilir, diyebiliriz. 

5 Başarılı Mavi Okyanus Stratejisi Örneği

McDonald’s

İlk McDonald’s açıldığında, dışarıda yemek, gösterişli, uzun ve pahalı yemek anlamına geliyordu. İnsanların basit bir atıştırmalığa ihtiyacı varsa yanlarında yiyecek taşıyorlardı. Bu yüzden McDonald’s etkisi herkesi şaşırttı. 

IKEA

IKEA’dan önce yüksek kaliteli masif ahşap mobilyalar satılırdı. Bunlar pahalı, dayanıklı ve taşınması zordu, bu yüzden herkes alamıyordu. IKEA, mavi okyanus ile ucuz mobilya pazarı yarattı. Böylece çok sayıda düşük gelirli müşteriyi çekti.

Dove

Geleneksel olarak sabun piyasası insanların hijyen ihtiyaçlarına odaklanırken cilt bakımı kremler ve diğer kozmetiklerin içerisinde satılır. Dove, yenilikçi tutumuyla bakım sabunu ile bu pazarların kesiştiği noktada mavi okyanusu şekillendirdi.

Amazon

Amazon, hipermarket çeşitleri ile uzaktan alışveriş imkanı sunan ilk mağazadır. Şirketin kurulduğu sırada kimse benzer hizmetler sağlamadı. Dolayısıyla Bezos da girişimini mavi okyanus stratejisi ile kurdu.

Tesla

Tesla, çevrecilerin ve bu konuda sorumlu kişilerin dikkatini çeken daha önce olmayan bir elektrikli otomobil ürünü sundu.

E YANİ?
Mavi okyanus stratejisi, geleneksel iş yapma biçiminin tamamen yeniden biçimlendirilmesini içerir. Güneşte bir yer edinme mücadelesinden uzaklaşıp rekabetten uzak bir alan arayışına doğru ilerlemek, sektörde böyle bir niş bulmak, daha önce ilgilenmeyen insanların ilgi göstermeye başlaması önemlidir.
YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir