NFT Nedir?

Bu yazımızda “NFT nedir?” sorusunun üzerinde durup dijital dünya üzerindeki etkisini inceleyeceğiz.

nft teknolojisi
Simge Gümen

Yazar

Simge Gümen

2021’in en yeni sektörlerinin başında NFT piyasası geliyor. Video, çizim, kolaj veya fotoğrafın yanı sıra animasyon ve Tweet’in de “materyalize” edilmesiyle oluşturulabilen NFT’ler aldıkları özgünlük sertifikaları ile değer kazanır. Örneğin bir animasyonun orijinal versiyonunun, yaratıcının dijital imzası ile birlikte, tek bir sahibi oluyor. Böylece aynı ürün dijital mecralarda kullanılsa da sizdeki imza onu benzersiz kılıyor. 

Kripto paralara ilgisi dünya basınında çeşitli haberlerle kamuoyuna sunulan Twitter kurucusu Jack Dorsey, popüler uygulamasında attığı ilk Tweet’i NFT ile dijital şekilde imzalayıp milyonlarca dolara sattı. 

NFT Nedir?

Non Fungible Token, yani değiştirilemez token’ler; mülkiyeti Ethereum gibi bir blockchain’de izlenen benzersiz dijital varlıkları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. NFT, size sanal bir dosyanın mülkiyet hakkını veren dijital varlıktır. Başka bir deyişle, ağ üzerinde bulunan, parasal değeri olan ve bir kullanıcıya ait olan içeriktir. 

2017 yılında ortaya çıkan ve artık medya ile birlikte kamuoyunun da dikkatini çeken kavram, sanat piyasasının dijitale taşınmasının en güvenilir modellerinden biri olarak görülüyor. 3000 bin yılı geçgin süredir var olan sanat yatırımının dijitale taşınmış hali. Evinizdeki tabloların geleceğin gerçekliğinde yer bulabilmesi için geliştiriken form. 

Bir sanatçı tarafından dijital olarak oluşturulan bir resmin müzayedeye çıktığını, teklif vermeye ve satın almaya karar verdiğinizi hayal edin. O yaratım artık sizin. Basit bir “kopyala-yapıştır” ile herkes aynı görüntüyü cep telefonuna veya bilgisayarına indirebilse de orijinal tek ürün sizde olacak. 

Orijinal ürün, sahip olduğunuz soyut görüntünün sanatçı tarafından yapılmış olduğunu onaylayan, kopyalanması imkansız benzersiz bir imza taşır. Dijital bir nesnenin sahibi olduğunuzda, fiziksel dünyada olduğu gibi, dilerseniz satabilirsiniz ve o eserin satışından sizden başka kimse para kazanamaz. 

Nun Fungible / Değiştirilemez Ne Demek?

Takas edilebilen ürünler, bir diğeri ile değiştirilebilir. Örneğin, hepimizin bildiği gibi, para takas edilebilir.  10 lirayı iki 5’lik şeklinde takas edebilirsiniz. Eş değerindeki bir ürün veya araçla değiştirdiğiniz paranızın global değeri değişmez. Hala elinizden çıktığı değerdedir. Arkadaşınızla aynı kitabı aldığınızı düşünün. Eğer biriniz değiştirmek isterse kitapçıdan kolayca değiştirebilir. Çünkü karşılanabilir bir ürün. Eğer kitabın nadir olduğunu öğrenirseniz bu sıradan hikaye değişecektir. Çünkü ilk baskılar veya nadir ürünler sınırlı sayıda olduğu için değişimi önemli hale gelir. Başka bir benzeri yoktur. 

NFT de benzer bir sistemdir. Değiştirilemez, özgünlük sertifikasına sahip, benzersiz bir ürün olduğunu biliyoruz. İnternette kaç kopyası olursa olsun elinizdeki imzalı parça, aralarındaki tek değerli ürün. 

Bu noktada şunu merak edebilirsiniz: Bir ürün satın aldığımda orijinal olduğunu nasıl anlarım? Özgünlük sertifikası için bir şey yapmam gerekir mi? Cevap kesin bir hayır. NFT’ler blockchain teknolojisini kullandığından tamamen güvenlidir. 

Blockchain teknolojisinden de kısaca bahsedelim. 

Blockchain Nedir?

NFT’lerin kullandığı bir diğer faktör de blockchain teknolojisidir. Bu teknoloji genellikle dijital para birimi Bitcoin ile sınırlı bilinse de daha fazlasıdır. Kripto işlemlerinizi kaydetmenize ve varlıklarınızı izlemenize olanak tanıyan bir veri tabanı işlevi gören şeffaf ve merkezi olmayan bir ağdır. Bilgiler bir zincir oluşturan bloklar halinde gruplandırılmıştır ki ismi de buradan gelir. İlginç olan, yapının her bir elemanının bir önceki bloğun ve dolayısıyla tüm kümenin doğrulanmasını güçlendirmesidir.

Blockchain’in NFT’lerdeki görevi, dijital ürünün  birine ait olduğunu göstermek için bir işlem günlüğü oluşturmak için izin vermesi. Bunu bir seri numarası veya bir sanatçı (veya yazar) imzası olarak düşünebilirsiniz. Bu kayıt, dünya çapında birden fazla sunucuda aynı anda tutulur , bu nedenle birinin hacklenmesi veya düşmesi, geçmişine herhangi birinden erişmek için herhangi bir engel anlamına gelmez.

NFT ile Satılan Ürünler

NFT olarak temsil edilebilecek varlıklar, sanal dünyalarda var olan öğeler gibi dijital varlıklardan giyim veya gayrimenkul gibi fiziksel varlıklar üzerindeki taleplere kadar çeşitlilik gösterir. 

Mart 2021’in ilk haftasında, Twitter’ın kurucu ortağı Jack Dorsey‘in mikro mesajlaşma ağındaki ilk mesajını değiştirilemez bir token olarak açık artırmaya çıkaracağı öğrenildiğinde, insanlar NFT hakkında daha fazla konuşmaya başladılar. 

Trump’tan ilham alan bir sanat eseri 6.6 milyon dolara satıldı. 10 saniyelik videoda Trump, yerde yatar gibi gösteriliyor. 

Kings of Leon , Grimes, Beeple , Aphex Twin ve Gucci gibi gruplar, sanatçılar ve firmalar – kendi kreasyonlarıyla – NFT formatında boy gösterdi.

NFT dünyasının bir parçası olmak için tanınmış bir isme sahip olmak gerekli değil. Geçtiğimiz günlerde İngiltere’deki 12 yaşındaki bir çocuk yunus emojilerinden oluşan NFT koleksiyonunu milyonlarca dolara sattı. 

Bu mekanizma sayesinde, son zamanlarda geleneksel anlamda sanatın ötesine geçen ve büyük meblağlarda para harcanan çeşitli eserler ticarileştirildi. 

NFT ile Hangi Haklara Sahip Olursunuz?

NFT alanına girmek için satış platformlarından ve kripto para birimlerinde inceleme yapmak ve üyelik almak gerekir. Eğer bir NFT satın alırsanız burada en önemli hakkınızın elinizdeki dijital imza ve orijinallik olduğunu unutmamalısınız. Örneğin Jack Dorsey’in ilk Tweet’inin NFT’si satıldığı için ünlü girişimci bu Tweet’i silmek veya silmemekte özgürdür. Karşı taraf bunun üzerinde hak iddia edemez. Yani eser önemlidir, ancak üreticinin/satıcının size verdiği özgünlük belgesi esas elde ettiğiniz haktır. 

21. yüzyılın en önemli pazarlama teorisyenlerinden biri olarak kabul edilen Seth Godin, NFT’lerin olası tehlikesinden bahsederken kar elde etmek için hızlı bir şekilde “bastırılabilir” olduğunun altını çiziyor: “Üretenler , yarattıkları şey için ödeme almanın bir yolu olarak NFT’leri basmaya başlamak için acele edebilir. İcat etmesi ve satması nispeten karmaşık olan alternatif dijital para birimlerinin aksine, son zamanlarda bir NFT’yi ‘basmak’ çok kolay hale geldi. Örneğin, bu blogdaki 8.500 gönderiden her birini bir jetona dönüştürebilir ve bunları açık piyasada satabilirim.” 

Uzmanların görüşleri, teklifte bir sınır olmamasının alıcı tarafında körlüğe sebep olabileceği yönünde. Godin, NFT’nin “Her yerinde bir ‘balon’ yazan, düzensiz, şeffaf olmayan bir koşuşturmaca” olduğunu vurguluyor.

NFT’lerin Geleceği

Görünüşü ilginç ve umut verici olsa da, NFT pazarında hala bazı sorunlar var. Bu pazarları kurmak için ana para birimi ve ağ, yaratıcının NFT’sinin mülkiyet devrini yapması için genelde 50 dolara kadar komisyon ödemesini içeren ve çok yüksek işlem ücretleri gerektiren Ethereum. 

Dikkate alınması gereken bir diğer önemli nokta, bu işlemlerin bıraktığı karbon ayak izi! Bu sebeple Ethereum, 2022’nin başlarında yapısını çok daha yeşil olacak şekilde değiştirmeyi planlıyor. NFT’nin ticarileştirilmesine adanmış platformlar ve pazarlar olduğu gibi sadece kripto para birimleri için değil, genel olarak blokchain teknolojisi için de yaşanan patlama dönemi göz önüne alındığında, gelecek bu teknoloji için karlı olmayı vaat ediyor.

E YANİ?
2017’den beri dünya gündeminde olmasına rağmen kurtulması ve düzeltilmesi gereken birçok dokuya sahip NFT’lerden bahsettik. NFT’lerin bağımsızlığı ve kanıtlanabilir özgünlüğü sayesinde birçok ünlü, müzisyen ve film yapımcısı da bu sisteme hızlıca dahil oluyor. İlgililer ve uzmanlar, olası tehlikeler olabileceğini söylesede de NFT’ler artık koleksiyonlara dijital cevap olarak kabul ediliyor.
YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir