Haftanın Girişimcisi: TikTok’un Kurucusu Zhang Yiming

Dünyanın dört bir yanındaki gençleri tek bir uygulamada ve eşit başarıyla birleştiren TikTok’un kurucusu Zhang Yiming’in başarı öyküsüne yakından bakıyoruz.

tiktok kurucusu
Simge Gümen

Yazar

Simge Gümen

38 yaşındaki Zhang Yiming, TikTok’un yaratıcı şirketi Bytedance’ın kurucusu. Çin’in Mark Zuckerberg’ü olarak anılan genç girişimci aslında Facebook, Instagram ve Twitter’ın başaramadığı kadar büyük bir topluluğu birleştirdi. 

İtibarını zedeleyebilecek skandallar ve Çin sansürü sorunları onun yükselişine engel olamadı. Başarılı girişimlerine ve yöneticiliğine rağmen inatla geri planda kalmayı tercih eden Yiming, 2021 yılının sonunda CEO’luk görevinden ayrılacak. Yönetim Kurulu Başkanı olarak kalacak ve şirketin uzun vadeli stratejisine, kurumsal kültürüne ve sosyal sorumluluğuna odaklanacak. 

İlk Gençlik: Çin

Zhang Yiming, 1976 yılında Çin’de dünyaya gözlerini açıyor. Bu yıl, doğduğu ülke için çok önemli. Çünkü Halk Cumhuriyeti’nin efsanevi başkanı Mao Zedong’un öldüğü döneme denk geliyor. Zedong’un ardından ülke ekonomisinin nasıl toplanabileceği konusunda idari kaygılar ortaya çıktı. Ülke, büyük ölçekli ekonomik liberalleşme yolunu tercih etmeye başladı ve teknoloji alanındaki çalışmalar hız kazandı. Zhang’ın babası da bu yükselen sektöre katılıyor. Bilimle alakalı kamu hizmetinden emekli oldu ve Hong Kong yakınlarındaki sanayi şehri Dongguan’da küçük bir elektronik fabrikası açtı. 

Bu, 1983 yılında Fujian eyaletindeki Tayvan adasının yakınında doğan Zhang’ın çocukluk ilgilerine yansıdı.

Alışılmadık Bir Üniversite Öğrencisi

Zhang, 2001 yılında Nankai Üniversitesi’ne girdi. Başlangıçta Mikro Elektronik bölümüne kayıt yaptırsa da bir yıl sonra yazılım mühendisliğine geçti. Zhang’ın öğrenci hayatı neredeyse tamamen arkadaşlarının bilgisayarlarını kodlamak ve onarmaktan ibaretti. Bu ek işlerinden biri umulmadık bir sonla bitiyor ve bilgisayarını tamir etmesini isteyen sınıf arkadaşlarından biriyle evleniyor. 

Hayatının aşkıyla üniversitede karşılaşmış olsa da Zhang aslında diğer arkadaşlarına pek benzemiyordu. Kağıt oyunları oynamak, içki içmek gibi standart öğrenci eğlenceleriyle ilgilenmiyordu. Gayetiyle mütevazı olan genç adam, çoğu zaman ünlülerin biyografi kitapları olmadan hiçbir yere gitmezdi. Daha sonra da o günlere ithafen şöyle konuştu: “Harika insanların birçok biyografisini okudum. Onlardan çok şey öğrenebilirsiniz.”

İlk Resmi İş Deneyimleri

Programlama diploması ve uzmanlığıyla Kuxun’da çalışmaya başladı. Daha sonra uçak biletleri bulmak için hizmet veren sitede çalıştı. Geleceğin girişimcisi, burada kodlama yaparken ürünün niteliğine de önem verdiğini daha sonra itiraf etti. Alıcının neye ihtiyacı olduğunu düşünerek doğru teklifi kendilerinin bulmasını beklemek yerine, kullanıcıları karlı promosyonlar hakkında otomatik olarak bilgilendiren bir işlev ekledi. Fikir tutundu ve Zhang, müşterilerin aslında her zaman ne istediklerini bilmediklerini fark etti. Bu kolektif bilinç, Zhang’ı daha da düşünmeye sevk etti. 

Bir süre Microsoft’un Çin ofisinde çalıştı, ancak kısa süre sonra ayrıldı. 2008’de programcı olarak “Çin Twitter’ı” olarak bilinen Fanfou ekibine katıldı. Kısa sürede başarılı oldu ancak Haziran 2009’da beklenmedik bir şey oldu: Urumçi olayları. Ülkenin yerli Uygur nüfusunun Çinliler tarafından öldürülmesi nedeniyle Urumçi şehrinde yerel halkın kitlesel protestoları genel bir huzursuzluk ortamı oluşturdu. Hükümetin yasakçı tutumu işleri daha da zorlaştırdı. Fanfou’nun popülaritesi de sesini duyurmak isteyen vatandaşlar ile gittikçe arttı. Birçok protestocunun eylemlerini bu uygulama üzerinden koordine etmesi nedeniyle, yetkililer şirketin çalışmasına müdahale etti ve projenin kapatılmasını istedi. İstenen yapıldı ve Fanfou hikayesi böylece sonlanmış oldu. 2010 yılında site tekrar çalışmaya başladı ancak aynı başarıyı yakalayamadı.

Bir süre sonra aniden önüne yeni bir kapı açıldı: Küçük bir kısmına sahip olduğu Kuxun şirketi TripAdvisor’a satıldı ve Zhang’ın bir hisse hakkı oldu. Bu beklenmedik satış ve gelen hisse payı, kendi işini kurmasını sağladı: Bytedance.

Google’dan Daha İleri Görüşlüysen Bunu Kullan

2010’da Google hizmetlerini engelledikten ve Batılı BT hizmetleriyle savaştıktan sonra Çin’de bir teknoloji patlaması yaşandı. Bu pazara giriş yapan büyük şirketlerin hesaba katmadığı bir şey vardı: Yaklaşan değişiklik. Gazetelerin ve masaüstünün artık geleneksele kaçan haber okuma biçimleri hızla sona eriyor ve bunların yerini akıllı telefonlar ve akıllı bant teknolojisi alıyordu. Zhang’ın seçiciliği bu bağlamda yükselişinin yapı taşlarından oldu. İnsanlar haber sitelerini açtıklarında, insanların ne okumakla ilgilendiklerini çoğu zaman bilmediklerini düşünüyordu. Bu nedenle, algoritmalar sayesinde her kullanıcıya yalnızca ilgi alanlarına uygun içeriği sunacak olan görevi yapay zekaya emanet etmenin çok işlevsel olacağını fark etti. 

29 yaşındaki Zhang, 2012’de böyle bir fikirle yatırımcıların kapısını çaldığında yatırımcılar Tencent veya Google’ın henüz yapmadığı durumlarda fayda sağlayacağından emin olamadı. 

Bytedance’ın Başarı  Hikayesi

Zhang Yiming, Bytedance’ın kuruluş günlerinden şöyle bahseder: “Ucuz mobilyalar üzerinde toplandık ama o zamanlar mutlu zamanlardı. Her gün umutlu görünüyordu ve daha da önemlisi, değerli bir şey yaratıyorduk.” 

Ağustos 2012’de nihayet bir çıkış yolu buldu. Bytedance, algoritmalara dayalı olarak her kullanıcıya her kullanıcıya uygun içerik öneren haber toplayıcı Toutiao’yu piyasaya sürecekti.  Lansmanından sonraki ilk yılda, Zhang’ın hizmeti popüler hale geldi ve Çinli kullanıcılara haberlere yeni bir yaklaşım getirdi.

2013 yılında Google, abonelere tercihlerine göre içerik gönderen RSS toplayıcısını kapattığını duyurdu. Ardından nadiren röportaj veren ve kamuoyuna çıkan Zhang, WeChat (rakibi Tencent’e ait) hakkında bir makale verdi ve sorunun teknoloji değil, Google’ın yaklaşımı olduğunu açıkladı. Zhang’a kalırsa Google, insanları neyle ilgilendiklerinden bağımsız olarak seçim yapmaya zorladı.

2017 yılında Toutiao günlük 120 milyon kişi tarafından kullanıldı ve toplam izleyici sayısı 600 milyona ulaştı. 2018’de bir yatırımcı, Toutiao ve benzeri platformların neden sosyal meselelere, ünlü dedikodularına ve müstehcen şakalara takıntılı olduğunu sorduğunda Zhan açık yüreklilikle şu cevabı verdi: “İç testler yaptığımız her seferde sonuçlar, uluslararası gündemler, bilim veya teknoloji gibi alternatif içerikler sunulduğunda makale görüntülemelerinin düştüğünü gösteriyor.”

Toutiao’nun başarısı ve Bytedance’ın 2017’de 20 milyar doları bulan  değerlemesi, Zhang adına Baidu, Tencent ve Alibaba’nın Çin’in BT pazarından sorumlu olduğu bir çağda başarılı bir girişim kurduğunu gösterdi. Yine de ulaştığı başarıyla yetinmedi. Altı farklı girişimi daha hayata geçirdi. TikTok da bunlardan birisiydi.

TikTok’un Uluslararası Başarısı

Bytedance’ın kısa videolu bir uygulama oluşturma fikri uzun süredir -2014’ten beri- mevcuttu. Ancak şirket Tencent ve Weibo’nun benzer hizmetleriyle rekabet edemeyeceğinden korkmuştu. Aynı endişeler, aynı yıl Musical.ly’yi kuran iki Çinli girişimci Alex Zhu ve Luyu Yang’ı durdurmadı. Gençlere yönelik bu uygulamada, kullanıcılar 15 saniyeden bir dakikaya kadar videolar kaydetti. Daha sonra kaydı şarkılar veya seslerle birleştirdiler ve filtreler ve efektler uyguladılar. Musical.ly sıradan bir kişiye kaos gibi görünüyordu, ancak uygulama hızla App Store’da bir numaraya yükseldi ve Amerika Birleşik Devletleri’nde en çok indirilen uygulama oldu. 

Zhang’ın şirketi, uygulama konseptini Douyin adıyla kopyaladı. Çin’deki tüm büyük BT firmaları gibi, Zhang da Batılı izleyicilere giden yolu bulmayı hayal ediyordu. En akıllı kararın en basit olduğu ortaya çıktı ve Bytedance Musical.ly’yi devraldı.Uygulamanın 100 milyon aktif kullanıcısının tamamı yeni hizmete – TikTok’a aktarılırken, Douyin hiçbir yere gitmedi. Bytedance, Çin yasalarını ihlal etmekten kaçınmak için kasıtlı olarak aynı uygulamanın iki sürümünü yaptı. Zhang’ın deyimiyle, sadece iç pazara odaklanmak yerine yurt dışına da atıldılar. 

Kopya Suçlaması

Büyük yükselişin ardından teknoloji şirketleri Bytedance’ı Snapchat dahil Amerikan yeniliklerini kopyalamakla suçlamaya başladı. Daha sonra ne mi oldu? Instagram, Snapchat, Facebook ve hatta LinkedIn dahi kısa video özelliğini kendi uygulamalarına ilave ettiler. 

Ancak Musical.ly’nin halefinin modernizasyonu ve yabancı yeniliklerin yetkin bir şekilde kopyalanması, TikTok’un 2018’den bu yana en çok konuşulan uygulama olmasını sağlayan tek şey değil. WSJ’ye göre, Bytedance yıl içinde reklam hizmetine milyar dolarlar ayırdı. YouTube, Twitter, Facebook ve Instagram’dan Çin’in yerel platformlarınakadar reklamının görülmediği yer kalmadı. 

2018’in Ekim ayında, Bytedance 75 milyar dolar değerindeydi ve bu da şirketi tarihin en pahalı girişimi haline getirdi. Yıl sonunda Zhang’ın kutlamak için epey haberi birikmiş oldu. 

Bugün, TikTok sahasında değişen pek bir şey yok. Popüler video koleksiyonu olarak kullanılmaya devam ediyor. Uygulamasının popülaritesi, sadeliği ve netliğinden kaynaklanmakta. 15 saniyelik maksimum zamanlama, kompakt filtreler ve işlevler seti, kullanıcının hızla bir video dosyası oluşturmasına, içeriği düzenlemesine ve arkadaşlarıyla veya tüm TikTok topluluğuyla paylaşmasına olanak tanır.

Nasıl Biri?

Zhang, tabii ki diğer pek çok girişimci gibi gizliliğine çok önem veriyor. Öyle ki sosyal medyada çok nadiren ve hatta daha az sıklıkla – kendi fotoğraflarını paylaşıyor. Tüm başarı ve başarısızlıklarında gölgede kalmayı tercih ediyor. Toplum içine pek çıkmıyor. Henüz üniversite öğrencisiyken tanışıp evlendiği eşinin adı dahi basında hiç geçmiyor. Hala Amerikan iş basınıyla gerçek bir görüşme yapmışlığı yok. 

Başarılı girişimci, verdiği kısa demeçlerde genellikle gençlikten ve onun getirdiği meraktan, iyimserlikten bahseder. Sıradanlıktan duyulan memnuniyetsizliğin başarı için gerekliliğinden söz eder. Ona kalırsa bazen girişimler, şirketlerden daha fazlasını sunabilir.

E YANİ?
TikTok’u duymayanımız yok. Bu hafta popüler video platformunun sahibi olan şirketin kurucusu Zhang Yiming’in başarı hikayesini anlattık. Ünlü girişimci, ilk iş deneyiminden itibaren müşterilerin neler istediğine odaklanmak gerektiğini anlamıştı. Kendi kurduğu şirkette de bu yönde ürünler geliştirdi ve kısa sürede başarıya ulaştı. Derken Çin’de yükselmeye başlayan bir kısa video uygulamasını satın alarak hem Çin’de hem uluslararası alanda pazarladı. Ürünün potansiyelinin farkında olduğu için büyük reklamlar vermekten çekinmeyen Yiming, gençlik enerjisini de kullanarak dünyanın en zengin girişimcileri arasına yerleşti. Bu hikaye ile de görmüş olduk ki hedef kitleyi tanımak hem ürün geliştirme aşamasında hem de kullanılacak stratejide asıl belirleyici unsur. Siz de girişimlerinizde hedef kitlenizi öncüller ve düşünme sisteminizi ona göre şekillendirirseniz başarıya ulaşabilirsiniz.
YORUMLAR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir